Przejdź do treści
Baza wiedzy 11 min czytania

Umowa powierzenia przetwarzania danych (art. 28 RODO): co musi zawierać i kiedy jest potrzebna

Każdy dostawca, który przetwarza dane osobowe w imieniu firmy, potrzebuje umowy powierzenia z elementami z art. 28 ust. 3 RODO. EROD przypomina, że umowa nie powinna tylko przepisywać rozporządzenia, lecz mówić, jak dostawca spełni wymagania.

Hosting strony, system kadrowo-płacowy w chmurze, firma serwisująca komputery, biuro rachunkowe z dostępem do list pracowników. Każdy z tych dostawców może przetwarzać dane osobowe w imieniu firmy, a wtedy RODO wymaga umowy, która określa, co dostawcy wolno z tymi danymi robić. Taką umowę nazywa się umową powierzenia przetwarzania danych.

Treść umowy wyznacza art. 28 ust. 3 RODO, a Europejska Rada Ochrony Danych w wytycznych 07/2020 zwraca uwagę, że dokument nie powinien tylko przepisywać rozporządzenia. Dla cyberbezpieczeństwa firmy umowa powierzenia jest jednym z niewielu miejsc, w których administrator może wymusić na dostawcy konkretne zabezpieczenia, zasady zgłaszania naruszeń i kontrolę nad podwykonawcami. Umowa, która tylko powtarza przepis, nie daje mu do tego narzędzi.

Czym jest umowa powierzenia przetwarzania danych osobowych?

Umowa powierzenia to umowa między administratorem a podmiotem przetwarzającym, na podstawie której podmiot przetwarzający przetwarza dane osobowe w imieniu administratora. Art. 28 ust. 3 RODO stanowi, że przetwarzanie przez podmiot przetwarzający odbywa się na podstawie umowy lub innego instrumentu prawnego, który wiąże obie strony.

Pojęcia stron definiuje art. 4 RODO. Administrator to podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych (pkt 7). Podmiot przetwarzający to podmiot, który przetwarza dane osobowe w imieniu administratora (pkt 8).

Stan prawny na 21 listopada 2026 r. RODO stosuje się od 25 maja 2018 r., a art. 4, 28 i 29 nie zostały zmienione żadnym aktem zmieniającym od przyjęcia rozporządzenia w 2016 r. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/915 ze standardowymi klauzulami umownymi również nie ma aktów zmieniających.

Według art. 28 ust. 1 administrator może korzystać wyłącznie z usług takich podmiotów przetwarzających, które zapewniają wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych. Umowa jest więc drugim krokiem. Pierwszym jest ocena, czy dostawca w ogóle daje takie gwarancje.

Art. 28 ust. 5 podpowiada, czym takie gwarancje można wykazać: podmiot przetwarzający może to zrobić między innymi przez stosowanie zatwierdzonego kodeksu postępowania (art. 40) albo zatwierdzonego mechanizmu certyfikacji (art. 42). W praktyce administrator sprawdza też to, co dostawca może pokazać od razu: politykę bezpieczeństwa, wyniki audytów, certyfikat systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji i opis tego, kto po stronie dostawcy ma dostęp do danych. Ocena przed podpisaniem jest prostsza niż wycofywanie się z umowy, gdy dane już są u dostawcy.

Kiedy umowa powierzenia jest potrzebna, a kiedy nie?

Umowa powierzenia jest potrzebna wtedy, gdy zewnętrzny podmiot przetwarza dane osobowe w imieniu firmy i według jej poleceń. Nie jest potrzebna, gdy druga strona sama decyduje o celach i sposobach przetwarzania, bo wtedy jest odrębnym administratorem.

Granica nie zawsze jest oczywista. W wytycznych 07/2020 w sprawie pojęć administratora i podmiotu przetwarzającego Europejska Rada Ochrony Danych (EROD) wskazuje, że rozstrzyga faktyczny wpływ na cele i sposoby przetwarzania, a nie sama nazwa nadana stronie w umowie. Wytyczne przyjęto 7 lipca 2021 r., a wersję 2.1 z drobnymi poprawkami opublikowano 20 września 2022 r.

W praktyce pytanie kontrolne brzmi: czy dostawca używa danych tylko po to, by wykonać usługę dla firmy, czy także do własnych celów. Firma hostingowa przechowująca bazę klientów sklepu działa w imieniu sklepu. Dostawca, który wykorzystuje te same dane do własnej analityki lub marketingu, wykracza poza rolę podmiotu przetwarzającego i to trzeba rozstrzygnąć przed podpisaniem umowy.

Umowy powierzenia nie zawiera się z własnymi pracownikami. Osoby zatrudnione u administratora przetwarzają dane z jego upoważnienia na podstawie art. 29 RODO. Różnicę między tymi dokumentami opisuje artykuł o upoważnieniu do przetwarzania danych osobowych.

Co musi zawierać umowa powierzenia według art. 28 ust. 3 RODO?

Umowa musi określać przedmiot i czas trwania przetwarzania, jego charakter i cel, rodzaj danych osobowych, kategorie osób, których dane dotyczą, oraz obowiązki i prawa administratora. Do tego art. 28 ust. 3 wymienia osiem zobowiązań podmiotu przetwarzającego, oznaczonych literami a–h.

Podmiot przetwarzający:

  1. przetwarza dane wyłącznie na udokumentowane polecenie administratora, także przy przekazywaniu danych do państwa trzeciego (lit. a);
  2. zapewnia, by osoby upoważnione do przetwarzania zobowiązały się do zachowania tajemnicy albo podlegały ustawowemu obowiązkowi tajemnicy (lit. b);
  3. podejmuje środki wymagane na mocy art. 32, czyli środki bezpieczeństwa przetwarzania (lit. c);
  4. przestrzega warunków korzystania z usług innego podmiotu przetwarzającego (lit. d);
  5. pomaga administratorowi odpowiadać na żądania osób, których dane dotyczą (lit. e);
  6. pomaga administratorowi wywiązać się z obowiązków z art. 32–36, m.in. przy naruszeniach i ocenie skutków (lit. f);
  7. po zakończeniu usług usuwa albo zwraca dane i usuwa ich kopie, zależnie od decyzji administratora (lit. g);
  8. udostępnia informacje potrzebne do wykazania spełnienia obowiązków i umożliwia audyty, w tym inspekcje (lit. h).

Ten sam ustęp dodaje obowiązek, który łatwo przeoczyć: podmiot przetwarzający niezwłocznie informuje administratora, jeśli jego zdaniem otrzymane polecenie narusza przepisy o ochronie danych. W umowie warto więc wskazać, kto po stronie administratora wydaje polecenia i do kogo dostawca kieruje takie zastrzeżenia. Bez tego polecenia przychodzą e-mailem od różnych osób, a dostawca nie wie, które z nich są wiążące.

Najważniejsze:

  • Umowa powierzenia jest potrzebna, gdy dostawca przetwarza dane osobowe w imieniu firmy i według jej poleceń.
  • Art. 28 ust. 3 RODO wymienia elementy opisu przetwarzania i osiem zobowiązań podmiotu przetwarzającego (lit. a–h).
  • Umowa ma formę pisemną, w tym elektroniczną (art. 28 ust. 9).
  • Standardowe klauzule Komisji z decyzji 2021/915 można stosować bez negocjowania własnego tekstu.

Dlaczego umowa nie powinna przepisywać art. 28 RODO?

Umowa, która tylko powtarza art. 28, nie mówi, jak dostawca spełni wymagania. EROD ujęła to w wytycznych 07/2020 wprost: umowa powierzenia nie powinna jedynie przepisywać postanowień RODO, lecz zawierać konkretne informacje o tym, jak wymagania zostaną spełnione i jaki poziom bezpieczeństwa jest wymagany.

W praktyce różnicę widać przy zabezpieczeniach. Zdanie „podmiot przetwarzający stosuje środki, o których mowa w art. 32” jest zgodne z przepisem, ale nie pozwala niczego sprawdzić. Zapis, że dane są szyfrowane w spoczynku i w transmisji, kopie zapasowe są testowane, a dostęp administracyjny wymaga uwierzytelniania wieloskładnikowego, daje administratorowi punkt odniesienia przy audycie.

Ta sama zasada dotyczy zgłaszania naruszeń. Art. 28 ust. 3 lit. f zobowiązuje podmiot przetwarzający do pomocy przy obowiązkach z art. 33 i 34. Umowa może doprecyzować, w jakim terminie i jakim kanałem dostawca zgłasza naruszenie administratorowi i jakie informacje przekazuje.

Jak uregulować korzystanie z podwykonawców?

Podmiot przetwarzający nie może korzystać z usług innego podmiotu przetwarzającego bez uprzedniej szczegółowej lub ogólnej pisemnej zgody administratora (art. 28 ust. 2). Przy zgodzie ogólnej informuje administratora o planowanym dodaniu lub zastąpieniu podwykonawcy i daje mu możliwość sprzeciwu.

Art. 28 ust. 4 wymaga, by na dalszy podmiot przetwarzający nałożyć te same obowiązki ochrony danych co w umowie głównej. Jeśli dalszy podmiot się z nich nie wywiąże, pełna odpowiedzialność wobec administratora spoczywa na pierwotnym podmiocie przetwarzającym.

Standardowe klauzule Komisji dają tu dwie opcje. Przy opcji pierwszej podmiot przetwarzający potrzebuje uprzedniej szczegółowej zgody na każdego podwykonawcę, a ich lista trafia do załącznika IV. Przy opcji drugiej działa ogólna zgoda z terminem na zgłoszenie sprzeciwu. Wybór opcji warto uzgodnić przed podpisaniem: zgoda szczegółowa daje więcej kontroli, ale przy każdej zmianie podwykonawcy wymaga nowej zgody.

Czy można użyć standardowych klauzul umownych Komisji?

Tak. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/915 z 4 czerwca 2021 r. przyjęła standardowe klauzule umowne między administratorami a podmiotami przetwarzającymi. Według art. 1 decyzji klauzule spełniają wymogi umów określone w art. 28 ust. 3 i 4 RODO.

Klauzule mają stałą treść. Według klauzuli 2 strony zobowiązują się nie zmieniać ich, z wyjątkiem dodawania lub aktualizowania informacji w załącznikach. Mogą jednak włączyć klauzule do szerszej umowy i dodać inne postanowienia, jeśli nie są z klauzulami sprzeczne. Decyzja jest opublikowana także w polskiej wersji językowej, więc umowę z polskim dostawcą można oprzeć bezpośrednio na tekście, który ma moc urzędową, bez własnego tłumaczenia.

Załączniki są miejscem, gdzie umowa przestaje być ogólna. Załącznik I to wykaz stron, załącznik II opis przetwarzania (kategorie osób i danych, dane wrażliwe, cel, czas trwania), załącznik III środki techniczne i organizacyjne, a załącznik IV wykaz podwykonawców przy zgodzie szczegółowej.

Jakie środki bezpieczeństwa opisać w umowie powierzenia?

W umowie powierzenia warto opisać środki bezpieczeństwa tak, by dało się je sprawdzić. Uwaga wyjaśniająca do załącznika III standardowych klauzul mówi, że środki techniczne i organizacyjne należy opisać szczegółowo, a nie w sposób ogólny.

Punktem wyjścia jest art. 32 RODO, do którego odsyła art. 28 ust. 3 lit. c: administrator i podmiot przetwarzający wdrażają środki zapewniające stopień bezpieczeństwa odpowiadający ryzyku. W opisie dla konkretnego dostawcy mogą się znaleźć szyfrowanie, kontrola dostępu i jej przeglądy, rejestrowanie zdarzeń, kopie zapasowe z testami odtwarzania, segmentacja środowiska oraz sposób zgłaszania naruszeń.

Opis ma sens tylko wtedy, gdy administrator potrafi go zweryfikować. Prawo do audytu z art. 28 ust. 3 lit. h pozwala poprosić o raporty z testów, certyfikaty systemu zarządzania bezpieczeństwem albo wyniki przeglądów. Przy dostawcach z dostępem do kluczowych systemów warto ustalić, które dowody dostawca przekazuje co roku bez osobnego wniosku.

Co ma się stać z danymi po zakończeniu umowy?

Po zakończeniu usług podmiot przetwarzający, zależnie od decyzji administratora, usuwa albo zwraca dane i usuwa ich kopie, chyba że prawo nakazuje ich przechowywanie (art. 28 ust. 3 lit. g). Umowa powinna przesądzić, która z tych opcji obowiązuje, w jakim formacie i terminie odbywa się zwrot oraz jak dostawca potwierdza usunięcie.

Ten punkt bywa pomijany przy podpisywaniu, a wraca przy zmianie dostawcy. Firma, która nie ustaliła formatu zwrotu danych, może przy migracji do nowego systemu dostać eksport, którego nie da się łatwo zaimportować. Dobrze jest też ustalić, co dzieje się z kopiami zapasowymi dostawcy, które zawierają dane po dacie zakończenia umowy. Przy większych wdrożeniach umowa może też przewidzieć okres przejściowy, w którym dotychczasowy dostawca nadal świadczy usługę, dopóki dane nie trafią do nowego systemu.

Jak sprawdzić umowę powierzenia przed podpisaniem?

Przed podpisaniem umowy powierzenia warto przejść przez listę elementów z art. 28 i przy każdym zapytać, czy zapis daje się sprawdzić. Ogólnik najłatwiej udaje zgodność z przepisem w zapisach o bezpieczeństwie, naruszeniach i audytach.

ElementPrzepisCo sprawdzić w tekścieSygnał ostrzegawczy
Opis przetwarzaniaart. 28 ust. 3 zd. 1Przedmiot, czas, cel, rodzaj danych, kategorie osóbOpis ogólny, który pasuje do każdej usługi
Polecenia administratoraart. 28 ust. 3 lit. aJak administrator wydaje polecenia i jak je dokumentujeBrak zapisu o przekazywaniu danych poza EOG
Bezpieczeństwoart. 28 ust. 3 lit. c, art. 32Konkretne środki i sposób ich weryfikacjiSamo odesłanie do art. 32
Podwykonawcyart. 28 ust. 2 i 4Rodzaj zgody, lista, termin na sprzeciwBrak informacji o zmianach podwykonawców
Naruszeniaart. 28 ust. 3 lit. fTermin i kanał zgłoszenia, zakres informacjiZgłoszenie „niezwłocznie” bez kanału i osoby kontaktowej
Koniec umowyart. 28 ust. 3 lit. gUsunięcie albo zwrot, format, potwierdzenieBrak zasad dla kopii zapasowych
Audytyart. 28 ust. 3 lit. hJakie dowody i jak częstoAudyt możliwy tylko „po uzgodnieniu” bez terminów

Wymienione w tabeli sygnały ostrzegawcze to miejsca, w których umowa jest zgodna z przepisem, ale nie daje administratorowi narzędzi kontroli. Takie miejsca warto poprawić przed podpisaniem, bo po rozpoczęciu usługi pozycja negocjacyjna administratora słabnie.

Jak nFlo może pomóc w uporządkowaniu umów powierzenia?

Kompleksowy Przegląd i Doradztwo RODO/GDPR w nFlo obejmuje m.in. inwentaryzację przetwarzania, ocenę podstaw prawnych i przegląd umów powierzenia z dostawcami, takimi jak hosting, CRM czy marketing. Usługa Outsourcing Inspektora Ochrony Danych (IOD) to zewnętrzny inspektor, który pełni funkcję wymaganą przez art. 37–39 RODO i prowadzi bieżący nadzór nad zgodnością. nFlo nie świadczy pomocy prawnej, więc ostateczny tekst umowy uzgadniają prawnicy stron.

Szerszy kontekst obowiązków administratora opisuje przewodnik Co to jest RODO, a pojęcia — hasło RODO w słowniku. Pozostałe teksty o ochronie danych zebrano w dziale RODO bazy wiedzy. Jeśli chcesz sprawdzić umowy z dostawcami pod kątem art. 28, skontaktuj się z nami.

Co jeszcze warto wiedzieć o umowie powierzenia danych osobowych?

Czy umowa powierzenia musi być podpisana na papierze?

Nie. Art. 28 ust. 9 RODO wymaga formy pisemnej, w tym elektronicznej. Umowa zawarta elektronicznie, na przykład jako część warunków usługi zaakceptowanych przez administratora, spełnia ten wymóg, jeśli zawiera elementy z art. 28 ust. 3.

Czy RODO podaje wzór umowy powierzenia?

RODO podaje listę obowiązkowych elementów, a nie wzór. Gotowy tekst dają standardowe klauzule umowne Komisji z decyzji wykonawczej (UE) 2021/915, które strony mogą stosować bez zmian, uzupełniając załączniki.

Kto odpowiada za podwykonawcę dostawcy?

Według art. 28 ust. 4 RODO, jeśli dalszy podmiot przetwarzający nie wywiąże się z obowiązków ochrony danych, pełna odpowiedzialność wobec administratora spoczywa na pierwotnym podmiocie przetwarzającym.

Czy pracownik firmy potrzebuje umowy powierzenia?

Nie. Pracownik działa z upoważnienia administratora na podstawie art. 29 RODO, a nie jako odrębny podmiot przetwarzający. Umowa powierzenia dotyczy zewnętrznych firm i osób przetwarzających dane w imieniu administratora.

Co się dzieje z danymi po zakończeniu umowy powierzenia?

Art. 28 ust. 3 lit. g RODO wymaga, by podmiot przetwarzający, zależnie od decyzji administratora, usunął albo zwrócił dane i usunął ich kopie, chyba że prawo nakazuje ich przechowywanie.

Udostępnij:

Porozmawiaj z ekspertem

Masz pytania dotyczące tego tematu? Skontaktuj się z naszym opiekunem.

Opiekun handlowy
Grzegorz Gnych

Grzegorz Gnych

Opiekun handlowy

Odpowiedź w ciągu 24 godzin
Konsultacja z ekspertem
Indywidualne podejście

Podanie numeru telefonu przyspieszy kontakt.

Chcesz obniżyć ryzyko i koszty IT?

Umów konsultację - odpowiemy w ciągu 24h

Odpowiedź w 24h Indywidualna wycena Bez zobowiązań

Lub pobierz bezpłatny przewodnik:

E-book: Strategia odporności cyfrowej 2026