Przejdź do treści
Baza wiedzy 11 min czytania

Wygasłe certyfikaty Secure Boot z 2011 r.: co sprawdzić na serwerach i laptopach po czerwcu i październiku 2026

Trzy certyfikaty Secure Boot wydane przez Microsoft w 2011 r. wygasły w czerwcu i październiku 2026 r. Urządzenie bez certyfikatów z 2023 r. nadal się uruchamia, ale nie dostaje nowych zabezpieczeń wczesnego etapu rozruchu ani poprawek menedżera rozruchu.

Trzy certyfikaty, które Microsoft wydał w 2011 r. dla Secure Boot, wygasły w 2026 r.: dwa w czerwcu, trzeci 19 października. Według artykułu Microsoftu o wygasaniu certyfikatów Secure Boot dotyczy to każdego urządzenia z Windows, które ma w firmware wersje certyfikatów z 2011 r., w tym serwerów z Windows Server od wersji 2016 do 2025.

Serwer albo laptop bez nowych certyfikatów z 2023 r. nie przestał się uruchamiać. Stracił za to dostęp do nowych zabezpieczeń najwcześniejszego etapu rozruchu, zanim system i narzędzia ochrony zaczną działać. Z punktu widzenia cyberbezpieczeństwa to zmiana szczególnie podstępna: urządzenie wygląda na sprawne, a jego ochrona przed złośliwym kodem uruchamianym przed systemem stoi w miejscu. Sprawdzenie floty i wdrożenie nowych certyfikatów jest więc pracą dla działu IT, której nie zastąpi samo czekanie na aktualizacje.

Czym jest Secure Boot i do czego służą jego certyfikaty?

Secure Boot to funkcja bezpieczeństwa firmware UEFI, która pozwala uruchomić podczas startu urządzenia tylko zaufane oprogramowanie. Microsoft opisuje, że firmware sprawdza podpis cyfrowy oprogramowania uruchamianego przed systemem z zestawem zaufanych certyfikatów, czyli urzędów certyfikacji (CA), zapisanych w firmware.

Microsoft wprowadził obsługę Secure Boot w Windows 8 jako ochronę przed złośliwym kodem uruchamianym przed systemem, czyli bootkitami. Firmware weryfikuje kolejno moduły UEFI, sterowniki takie jak Option ROM kart rozszerzeń i program rozruchowy. Dopiero zaufany program rozruchowy dostaje kontrolę i uruchamia Windows. Secure Boot nie szyfruje danych i nie zastępuje ochrony antywirusowej: pilnuje tylko, by przy starcie trafił do pamięci wyłącznie podpisany kod rozruchowy.

O tym, co jest zaufane, decyduje hierarchia kluczy. Na szczycie stoi klucz platformy (PK), zwykle należący do producenta sprzętu. Niżej jest klucz KEK, który pozwala zmieniać bazy podpisów. Baza DB zawiera certyfikaty dozwolone, a baza DBX listę unieważnionych podpisów, którą Microsoft aktualizuje przy nowych odwołaniach. Według Microsoftu każdy podmiot z kluczem KEK może aktualizować DB i DBX. Wymiana wymaga więc dwóch rzeczy: nowego KEK, którym da się podpisywać przyszłe zmiany baz po wygaśnięciu starego, i nowych wpisów w DB, by firmware ufało programom rozruchowym podpisanym certyfikatami z 2023 r.

Które certyfikaty Secure Boot z 2011 r. wygasły w 2026 r.?

Wygasły trzy certyfikaty Microsoftu, a każdy ma następcę z 2023 r. Tabela w artykule Microsoftu, zaktualizowana 18 maja 2026 r. o dokładne dni, podaje następujące daty:

  • Microsoft Corporation KEK CA 2011 wygasł 24 czerwca 2026 r. Następca: Microsoft Corporation KEK 2K CA 2023, przechowywany w KEK, podpisuje aktualizacje baz DB i DBX.
  • Microsoft UEFI CA 2011 wygasł 27 czerwca 2026 r. Następcy: Microsoft UEFI CA 2023 dla programów rozruchowych i aplikacji EFI firm trzecich oraz Microsoft Option ROM UEFI CA 2023 dla Option ROM firm trzecich.
  • Microsoft Windows Production PCA 2011 wygasł 19 października 2026 r. Następca: Windows UEFI CA 2023, przechowywany w DB, podpisuje program rozruchowy Windows.

Podział dawnego UEFI CA 2011 na dwa certyfikaty ma praktyczny sens. Microsoft wyjaśnia, że system, który musi ufać Option ROM, może dodać certyfikat dla Option ROM bez jednoczesnego zaufania dla programów rozruchowych firm trzecich. Microsoft zaznacza też, że nowymi wersjami trzeba zaktualizować zarówno bazę DB, jak i KEK.

Najważniejsze:

  • KEK CA 2011 wygasł 24 czerwca, UEFI CA 2011 27 czerwca, a Windows Production PCA 2011 19 października 2026 r.
  • Urządzenie bez certyfikatów z 2023 r. uruchamia się normalnie, ale nie dostaje nowych zabezpieczeń wczesnego rozruchu.
  • Od października 2026 r. poprawki programu rozruchowego Windows są podpisywane wyłącznie łańcuchem Windows UEFI CA 2023.
  • Wdrożenie certyfikatów warto prowadzić etapami, zaczynając od reprezentatywnej próbki sprzętu.

Co się dzieje z urządzeniem, które nie dostało certyfikatów z 2023 r.?

Urządzenie bez certyfikatów z 2023 r. nadal się uruchamia, działa i instaluje zwykłe aktualizacje Windows. Microsoft pisze jednak, że takie urządzenia nie mogą już otrzymywać nowych zabezpieczeń dla wczesnego etapu rozruchu: aktualizacji menedżera rozruchu Windows, baz Secure Boot, list unieważnień ani zabezpieczeń przed nowo odkrytymi podatnościami na poziomie rozruchu.

Skutek narasta z czasem. Każda nowa podatność w programie rozruchowym, na którą Microsoft wyda poprawkę podpisaną nowym certyfikatem, zostaje na takim urządzeniu otwarta. Microsoft zwraca uwagę, że może to wpłynąć na scenariusze zależne od zaufania Secure Boot, takie jak wzmocnione działanie BitLockera albo programy rozruchowe firm trzecich.

Dla działu IT najważniejsze jest to, że problem nie daje objawów. Serwer, który nie dostał nowych certyfikatów, nie zgłasza błędu przy starcie i nie odróżnia się od sprawnego w zwykłym monitoringu dostępności. Dowodem stanu jest dopiero sprawdzenie certyfikatów albo zdarzeń w dzienniku.

W praktyce ryzyko dotyczy przede wszystkim serwerów, które firma utrzymuje latami bez wymiany sprzętu, i laptopów z przestarzałym firmware. Atakujący, który wykorzysta podatność programu rozruchowego, działa poniżej systemu operacyjnego, więc narzędzia ochrony uruchamiane razem z Windows mogą go nie zauważyć. Z tego powodu Secure Boot i aktualność jego baz należą do tej samej listy kontrolnej co poprawki systemu i ochrona stacji końcowych.

Dlaczego wygaśnięcie Windows Production PCA 2011 zmieniło sposób łatania programu rozruchowego?

Po 19 października 2026 r. poprawki programu rozruchowego Windows są podpisywane wyłącznie nowym certyfikatem. W KB5132953 z 22 października 2026 r. Microsoft napisał, że wszystkie kolejne poprawki bezpieczeństwa programu rozruchowego Windows są podpisywane wyłącznie łańcuchem certyfikatów Windows UEFI CA 2023.

Ostatnie wydania menedżera rozruchu Windows podpisane certyfikatem z 2011 r. zostały według Microsoftu zamrożone we wszystkich wspieranych gałęziach Windows i nie dostaną już poprawek. Ten sam dokument potwierdza, że samo wygaśnięcie nie powoduje, że komputery przestają się włączać, ani nie blokuje startu Windows.

Microsoft zapowiedział w KB5132953 (stan z połowy listopada 2026 r.), że w jednym z kolejnych wydań nośników instalacyjnych domyślnie będzie uruchamiany program rozruchowy podpisany w 2023 r., a na nośniku pozostanie zamrożona wersja z 2011 r. Dla systemów, które jej wymagają, producent zapowiedział skrypt przywracający rozruch starszą wersją. Firmy, które instalują serwery z własnych obrazów, powinny więc sprawdzić, czy ich nośniki uruchomią się na sprzęcie z nowymi certyfikatami.

Jak sprawdzić, czy Secure Boot jest włączony i czy urządzenie ma nowe certyfikaty?

Najpierw trzeba potwierdzić, że Secure Boot w ogóle jest włączony. W poradniku dla działów IT Microsoft podaje polecenie PowerShell Confirm-SecureBootUEFI, uruchamiane z uprawnieniami administratora. Wynik True oznacza, że funkcja jest włączona. Na pojedynczym komputerze ten sam stan widać w aplikacji Zabezpieczenia Windows, w sekcji zabezpieczeń urządzenia.

Stan certyfikatów pokazują zdarzenia w dzienniku systemu. Według Microsoftu zdarzenie 1801 jest błędem, który oznacza, że zaktualizowane certyfikaty nie zostały zastosowane, i zawiera atrybuty urządzenia pomocne w ustaleniu, które maszyny wymagają aktualizacji. Zdarzenie 1808 jest informacją, że urządzenie ma w firmware wymagane nowe certyfikaty.

Przy większej flocie sprawdzenie musi wykonywać narzędzie do zarządzania urządzeniami. Microsoft podaje przykład skryptu zgodności w Intune i przykładowy skrypt PowerShell do inwentaryzacji stanu Secure Boot. W praktyce wynik warto zestawić z listą serwerów w szafach, bo maszyny poza systemem zarządzania nie pojawią się w raporcie.

Jak Windows wdraża nowe certyfikaty na urządzeniu?

Windows wdraża certyfikaty przez zaplanowane zadanie, a dział IT decyduje, które urządzenia mają je dostać. Microsoft zapowiedział w KB5062710, że sam przeprowadzi aktualizację nowych certyfikatów na znacznej części urządzeń z Windows, a organizacjom, które same zarządzają aktualizacjami, przekaże szczegółowe wytyczne. W KB5132953 dodał, że użytkownik prywatnego komputera aktualizowanego automatycznie przez Windows Update nie musi podejmować opisanych tam działań. Firmowe laptopy w konsoli zarządzania i serwery z kontrolowanym harmonogramem aktualizacji należą do drugiej grupy.

W takim środowisku oznaczenie urządzenia do aktualizacji ustawia na nim odpowiednią wartość, a zadanie uruchamiane według wytycznych wdrożenia Microsoftu co 12 godzin wykrywa tę zmianę i zaczyna wdrożenie. Kolejność jest stała. Najpierw zadanie dodaje do DB certyfikat Windows UEFI CA 2023. Jeśli w DB był Microsoft UEFI CA 2011, dodaje też Microsoft Option ROM UEFI CA 2023 i Microsoft UEFI CA 2023. Następnie dodaje Microsoft Corporation KEK 2K CA 2023. Na końcu wymienia menedżer rozruchu Windows na wersję podpisaną nowym certyfikatem, przy czym ten krok czeka na restart, na przykład po comiesięcznych aktualizacjach.

Opóźnienie do restartu ma znaczenie dla serwerów. Maszyna, która nie była restartowana od tygodni, może mieć już nowe certyfikaty w firmware, ale jeszcze stary menedżer rozruchu. Plan wdrożenia powinien więc obejmować okna serwisowe z restartem.

Jaką rolę w tej zmianie mają producenci serwerów i firmware?

Producenci sprzętu odpowiadają za firmware, w którym certyfikaty są zapisane, i część z nich wydaje aktualizacje firmware potrzebne do zmiany. Microsoft pisze, że wielu producentów OEM udostępnia aktualizacje firmware, gdy są potrzebne, a na stronie z odnośnikami do stron producentów OEM wymienia m.in. materiały Lenovo, HPE i Dell.

Lenovo w przewodniku Secure Boot CA 2023 Guide for Azure Local and Windows Server opisuje przejście środowisk Windows Server z certyfikatów CA 2011 na CA 2023, w tym minimalne poziomy firmware UEFI Lenovo i scenariusze odzyskiwania. Wśród nich są: brak kluczy CA 2023 w DB po aktualizacji firmware, nośnik odzyskiwania, który nie startuje, oraz monit o klucz odzyskiwania BitLocker po aktualizacji kluczy Secure Boot. Dla serwerów HPE i Dell materiały producentów są dostępne przez tę samą stronę Microsoftu.

Szerszy kontekst bezpieczeństwa firmware, czyli kontrolery BMC, sprzętowy root of trust i relację Secure Boot z TPM, opisuje artykuł o bezpieczeństwie firmware serwera. Certyfikaty Secure Boot są jednym z elementów tego łańcucha zaufania, a nie całym łańcuchem.

Jak przygotować wdrożenie, żeby nie zablokować uruchamiania serwerów?

Wdrożenie warto prowadzić etapami, na próbce sprzętu, z kluczami odzyskiwania pod ręką. Microsoft zaleca, by zamiast wdrażać aktualizacje Secure Boot naraz, zacząć od małej grupy urządzeń, sprawdzić wynik i rozszerzać zakres. Próbkę buduje się według producenta, modelu, wersji i daty BIOS oraz wersji płyty głównej, czyli parametrów dostępnych w informacjach o systemie.

Przed pierwszym etapem dobrze jest sprawdzić trzy rzeczy. Po pierwsze, czy klucze odzyskiwania BitLocker serwerów i laptopów są zapisane w miejscu dostępnym bez działającego systemu, skoro Lenovo opisuje monit o klucz po aktualizacji kluczy Secure Boot. Po drugie, czy producent wymaga dla danego modelu nowszego firmware. Po trzecie, czy nośniki i obrazy odzyskiwania uruchomią się na urządzeniu z nowymi certyfikatami.

Maszyny wirtualne to osobny przypadek. Microsoft rozwiązał w marcu 2026 r. znany problem z aktualizacją certyfikatów na maszynach wirtualnych Hyper-V, zgłaszany zdarzeniem 1795, i prowadzi osobne strony dla maszyn w Azure. W praktyce szablony maszyn wirtualnych i ich ustawienia Secure Boot warto sprawdzić tak samo jak serwery fizyczne.

Jak podzielić zadania między dział IT a producenta sprzętu?

Podział zadań wynika z tego, gdzie leży certyfikat i kto może go zmienić. Dział IT prowadzi prawie wszystkie etapy, a producent sprzętu wchodzi tam, gdzie zmiana wymaga nowego firmware.

EtapCo sprawdzićNarzędzie albo źródłoKto odpowiada
Stan Secure BootCzy funkcja jest włączonaConfirm-SecureBootUEFI, aplikacja Zabezpieczenia WindowsDział IT
InwentaryzacjaProducent, model, wersja i data BIOS urządzeńInformacje o systemie, skrypt inwentaryzacji MicrosoftuDział IT
FirmwareCzy model wymaga nowszego firmwareStrony producentów (Lenovo, HPE, Dell) wskazane przez MicrosoftProducent sprzętu, wdrożenie: dział IT
PróbkaWdrożenie na małej grupie i kontrola wynikuZdarzenia 1801 i 1808Dział IT
OdzyskiwanieKlucze BitLocker i nośniki rozruchoweKopia kluczy, test nośnikówDział IT
Rozszerzenie wdrożeniaKolejne grupy urządzeń i restartyZadanie zaplanowane Windows, okna serwisoweDział IT

Producent pojawia się w tabeli raz, ale jego wiersz może zatrzymać pozostałe: bez aktualizacji firmware część modeli nie przyjmie nowych certyfikatów.

Jak nFlo może pomóc w sprawdzeniu Secure Boot na serwerach?

nFlo prowadzi Przegląd Konfiguracji Systemów i Infrastruktury IT, czyli audyt techniczny serwerów, sieci, pamięci masowej i Active Directory względem CIS Benchmarks i dobrych praktyk producentów, zakończony raportem z odchyleniami i wytycznymi hardeningu. Taki przegląd jest okazją, by zestawić stan Secure Boot z resztą konfiguracji serwerów.

W ofercie nFlo są też serwery Lenovo ThinkSystem z kontrolerem XClarity, sprzętowym root of trust z Platform Firmware Resiliency, TPM 2.0 i Secure Boot oraz HPE ProLiant ze zdalnym zarządzaniem iLO. Aktualizacje firmware i certyfikatów dla tych serwerów wydają ich producenci. Jeśli chcesz sprawdzić, które serwery w Twojej firmie wymagają uwagi, skontaktuj się z nami.

Co jeszcze warto wiedzieć o certyfikatach Secure Boot?

Czy komputer bez certyfikatów Secure Boot z 2023 r. przestanie się uruchamiać?

Nie. Microsoft pisze, że urządzenia bez nowych certyfikatów nadal się uruchamiają i działają normalnie, a zwykłe aktualizacje Windows nadal się instalują. Nie dostają jednak nowych zabezpieczeń wczesnego etapu rozruchu.

Czy wyłączenie Secure Boot rozwiązuje problem wygasłych certyfikatów?

Nie. Wyłączenie Secure Boot usuwa ochronę przed złośliwym kodem uruchamianym przed systemem, czyli tę, dla której certyfikaty istnieją. Właściwym krokiem jest wdrożenie certyfikatów z 2023 r. i, jeśli producent tego wymaga, aktualizacja firmware.

Jak sprawdzić, czy Secure Boot jest włączony na serwerze Windows?

Microsoft podaje polecenie PowerShell Confirm-SecureBootUEFI uruchamiane z uprawnieniami administratora. Zwrócona wartość True oznacza, że Secure Boot jest włączony.

Które zdarzenie w dzienniku pokazuje, że certyfikaty zostały zastosowane?

Według Microsoftu zdarzenie o identyfikatorze 1808 informuje, że urządzenie ma w firmware wymagane nowe certyfikaty Secure Boot, a zdarzenie 1801 oznacza, że certyfikaty nie zostały jeszcze zastosowane.

Czy przed aktualizacją certyfikatów trzeba zabezpieczyć klucze odzyskiwania BitLocker?

Warto. Microsoft wymienia BitLocker wśród scenariuszy zależnych od zaufania Secure Boot, a Lenovo opisuje w swoim przewodniku scenariusz monitu o klucz odzyskiwania BitLocker po aktualizacji kluczy Secure Boot.

Udostępnij:

Porozmawiaj z ekspertem

Masz pytania dotyczące tego tematu? Skontaktuj się z naszym opiekunem.

Opiekun handlowy
Grzegorz Gnych

Grzegorz Gnych

Opiekun handlowy

Odpowiedź w ciągu 24 godzin
Konsultacja z ekspertem
Indywidualne podejście

Podanie numeru telefonu przyspieszy kontakt.

Chcesz obniżyć ryzyko i koszty IT?

Umów konsultację - odpowiemy w ciągu 24h

Odpowiedź w 24h Indywidualna wycena Bez zobowiązań

Lub pobierz bezpłatny przewodnik:

E-book: Strategia odporności cyfrowej 2026