Przepisy o cyberbezpieczeństwie i ochronie danych rzadko podają liczbę dni, przez które firma ma przechowywać logi. Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wymaga monitorowania, rozporządzenia unijne każą okres przechowywania ustalić samemu, a RODO zabrania trzymać dane osobowe dłużej, niż to niezbędne. Retencja logów jest więc decyzją, którą trzeba uzasadnić, a nie wartością do przepisania z ustawy.
To ma praktyczne skutki dla cyberbezpieczeństwa. Zbyt krótka retencja sprawia, że po wykryciu włamania nie da się ustalić, kiedy i którędy napastnik wszedł. Zbyt długa oznacza przechowywanie danych osobowych bez podstawy i rosnące koszty przechowywania. Dobrze ustalony okres wynika z celu każdego rodzaju logów i jest zapisany w polityce, którą da się pokazać audytorowi.
Czym jest retencja logów i dlaczego jej okres trzeba ustalić świadomie?
Retencja logów to zasady określające, jak długo firma przechowuje zapisy zdarzeń z systemów, sieci i aplikacji, gdzie je trzyma i kiedy je usuwa. Dotyczy logów systemów operacyjnych, kontrolerów domeny, zapór sieciowych, serwerów pocztowych, aplikacji i narzędzi bezpieczeństwa. Obejmuje też kopie zapasowe logów, bo usunięcie danych z platformy nie usuwa ich z kopii.
Okres przechowywania wpływa na trzy rzeczy jednocześnie. Na wykrywanie, bo reguły korelacji w systemie SIEM potrzebują danych z ostatnich dni i tygodni. Na dochodzenie po incydencie, bo atak wykryty po czasie wymaga logów z okresu, gdy napastnik był już w sieci. I na zgodność z prawem, bo logi z danymi osobowymi podlegają RODO.
Stan prawny na 22 listopada 2026 r. Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa obowiązuje w brzmieniu nadanym nowelizacją z 23 stycznia 2026 r., z późniejszymi zmianami, które nie dotyczą art. 8, a RODO, rozporządzenie delegowane (UE) 2024/1774 i rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2690 nie mają aktów zmieniających.
Co mówi o logach ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa?
Ustawa o KSC wymaga od podmiotów kluczowych i ważnych monitorowania systemu informacyjnego w trybie ciągłym, ale w tym przepisie nie podaje okresu przechowywania logów. W brzmieniu nadanym nowelizacją z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) art. 8 ust. 1 nakazuje wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, który zapewnia m.in. środki techniczne i organizacyjne proporcjonalne do ryzyka.
Wśród tych środków lit. g w pkt 2 wymienia objęcie systemu informacyjnego wykorzystywanego do świadczenia usługi systemem monitorowania w trybie ciągłym. Monitorowanie bez zapisów zdarzeń nie jest możliwe, więc w praktyce logi są podstawą tego obowiązku, a ich okres przechowywania wynika z oceny ryzyka, którą ten sam artykuł nakazuje prowadzić. Art. 8 ust. 1 wymienia też zbieranie informacji o cyberzagrożeniach i podatnościach (pkt 3) oraz zarządzanie incydentami (pkt 4), a oba zadania korzystają z tych samych logów.
Nowelizacja z 2026 r. przeniosła do polskiego prawa wymagania dyrektywy NIS2, która działa przez ustawę krajową, a nie bezpośrednio. Dlatego dla polskiej firmy źródłem obowiązku jest ustawa o KSC, a nie sama dyrektywa.
Co o rejestrowaniu zdarzeń mówi rozporządzenie wykonawcze 2024/2690?
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2690 wymaga prowadzenia rejestrów przez z góry określony czas, ale tego czasu nie podaje. Dotyczy ono wybranych podmiotów cyfrowych: dostawców usług DNS, rejestrów nazw TLD, dostawców usług chmurowych, ośrodków przetwarzania danych, sieci dostarczania treści, dostawców usług zarządzanych i zarządzanych usług bezpieczeństwa, platform handlowych, wyszukiwarek, serwisów społecznościowych oraz dostawców usług zaufania.
Załącznik do rozporządzenia 2024/2690 w pkt 3.2.3 wymienia, co rejestry zawierają w stosownych przypadkach: ruch sieciowy przychodzący i wychodzący, tworzenie i zmiany kont, dostęp do systemów i aplikacji, zdarzenia uwierzytelniania, dostęp uprzywilejowany i działania na kontach administracyjnych, dostęp do plików konfiguracji i kopii zapasowych, logi narzędzi bezpieczeństwa, a także fizyczny dostęp do obiektów.
Pkt 3.2.5 mówi, że podmioty prowadzą rejestry i tworzą ich kopie zapasowe przez z góry określony czas oraz chronią je przed nieuprawnionym dostępem lub zmianami. Pkt 3.2.6 dodaje, w miarę możliwości, synchronizację źródeł czasu, by dało się korelować rejestry między systemami. Dla firm spoza listy z art. 1 rozporządzenie nie jest obowiązkowe, ale jego wykaz źródeł logów jest dobrą listą kontrolną.
Najważniejsze:
- Ustawa o KSC wymaga monitorowania w trybie ciągłym, a w tym przepisie nie podaje okresu przechowywania logów.
- RTS DORA i rozporządzenie 2024/2690 każą okres zatrzymywania rejestrów ustalić samemu, z uwzględnieniem celu.
- RODO ogranicza przechowywanie logów z danymi osobowymi do okresu niezbędnego do celu.
- Okres retencji ustala się osobno dla każdego źródła logów i zapisuje w polityce.
Co wymaga DORA od podmiotów finansowych w zakresie logów?
DORA wymaga od podmiotów finansowych procedur rejestrowania, które same określają okres zatrzymywania logów. Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/1774, które uzupełnia DORA o ramy zarządzania ryzykiem ICT, w art. 12 ust. 1 nakazuje opracowanie, udokumentowanie i wdrożenie procedur, protokołów i narzędzi rejestrowania.
Art. 12 ust. 2 wymienia ich obowiązkowe elementy. Lit. a: identyfikację zdarzeń, które mają być rejestrowane, okres zatrzymywania rejestrów oraz środki ich zabezpieczenia, z uwzględnieniem celu, w jakim rejestry utworzono. Lit. c: rejestrowanie zdarzeń dotyczących kontroli dostępu i zarządzania tożsamością, zarządzania pojemnością, zarządzania zmianą, operacji ICT i ruchu w sieci. Lit. d: ochronę systemów rejestrowania przed manipulacją, usuwaniem i nieuprawnionym dostępem. Lit. f: synchronizację zegarów systemów ICT z wiarygodnym źródłem czasu.
DORA stosuje się od 17 stycznia 2025 r., a RTS 2024/1774 wszedł w życie w lipcu 2024 r. Dla banku, ubezpieczyciela czy firmy inwestycyjnej oznacza to, że okres przechowywania logów musi być zapisany w procedurze i powiązany z celem rejestru.
Jak RODO ogranicza przechowywanie logów?
RODO ogranicza przechowywanie logów, które zawierają dane osobowe, do okresu niezbędnego do celu. Art. 5 ust. 1 lit. e RODO wymaga, by dane w formie umożliwiającej identyfikację przechowywać przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów przetwarzania. Lit. c dodaje minimalizację: dane mają być ograniczone do tego, co niezbędne.
Logi mogą zawierać dane osobowe. Adres IP pracownika, identyfikator konta w logu logowania, adres e-mail w logu serwera pocztowego czy nazwisko w logu aplikacji pozwalają powiązać zdarzenie z osobą. Takie logi są więc przetwarzaniem danych osobowych, a ich okres przechowywania trzeba uzasadnić celem, na przykład wykrywaniem incydentów i obroną przed roszczeniami.
RODO jednocześnie wymaga bezpieczeństwa przetwarzania. Art. 5 ust. 1 lit. f i art. 32 każą stosować środki odpowiednie do ryzyka, a logi są jednym z nich. W praktyce oba wymagania godzi polityka, która dla każdego rodzaju logów podaje cel, okres i sposób usunięcia po jego upływie.
Dlaczego nie ma jednej liczby dni dla wszystkich logów?
Jednej liczby dni nie ma, bo różne logi służą różnym celom, a przepisy wiążą okres właśnie z celem. RTS DORA mówi o okresie zatrzymywania „z uwzględnieniem celu”, rozporządzenie 2024/2690 o „z góry określonym czasie”, a RODO o okresie „niezbędnym do celów”.
W praktyce logi kontrolerów domeny i systemów uwierzytelniania są potrzebne dłużej niż logi wydajności, bo pozwalają odtworzyć przebieg przejęcia konta. Logi zapory sieciowej z ruchem wychodzącym pomagają ustalić, czy dane opuściły sieć. Logi aplikacji z danymi klientów wymagają krótszego okresu albo pseudonimizacji, bo zawierają więcej danych osobowych.
Na okres wpływają też źródła spoza przepisów ogólnych. Umowy z klientami, wymagania standardów branżowych czy regulaminy kart płatniczych mogą wymagać określonej retencji.
Okres ma też drugą stronę: koszt i ryzyko. Każdy dodatkowy miesiąc przechowywania to więcej danych do zabezpieczenia, a logi z hasłem wpisanym przez pomyłkę w pole loginu albo z tokenem w adresie URL same stają się celem ataku. Dlatego okres nie powinien być dłuższy niż cel, któremu służy.
Jak ustalić okres retencji dla każdego rodzaju logów?
Okres retencji ustala się w czterech krokach: lista źródeł, cel każdego źródła, okres wynikający z najdłuższego uzasadnionego celu i zapis w polityce. Taki tok rozumowania odpowiada wymaganiu RTS DORA, by okres zatrzymywania uwzględniał cel rejestru, i ograniczeniu przechowywania z RODO.
Pierwszy krok to inwentaryzacja źródeł. Wykaz z pkt 3.2.3 rozporządzenia 2024/2690 dobrze sprawdza się jako lista kontrolna także w firmach, których rozporządzenie nie obejmuje. Przy każdym źródle warto zapisać, czy log zawiera dane osobowe i kto jest jego właścicielem.
Drugi krok to cel. Wykrywanie wymaga logów dostępnych od ręki w systemie SIEM. Dochodzenie po incydencie wymaga logów sięgających okresu, w którym napastnik mógł być niewykryty w sieci. Dowody dla audytora i obowiązki umowne mogą wymagać jeszcze innego okresu. Okres dla źródła wynika z najdłuższego z tych celów, które da się uzasadnić.
Trzeci krok to podział na warstwy przechowywania. Logi potrzebne do bieżącego wykrywania trzyma się w szybkiej warstwie platformy, a starsze w tańszej warstwie archiwalnej, z której da się je przywrócić na potrzeby dochodzenia.
Czwarty krok to zapis i przegląd. Polityka podaje okres dla każdego źródła, uzasadnienie celem i osobę odpowiedzialną za usunięcie danych po jego upływie. Rozporządzenie 2024/2690 w pkt 3.2.7 wymaga przeglądu procedur i wykazu rejestrowanych aktywów w regularnych odstępach czasu oraz po poważnych incydentach. Ta sama zasada sprawdza się w firmach, których rozporządzenie nie obejmuje.
Jak chronić logi, żeby nadawały się na dowód?
Logi nadają się na dowód tylko wtedy, gdy nikt nie mógł ich zmienić i gdy da się je powiązać w czasie. Oba unijne akty mówią o tym wprost: rozporządzenie 2024/2690 wymaga ochrony rejestrów przed nieuprawnionym dostępem i zmianami, a RTS DORA ochrony systemów rejestrowania przed manipulacją, usuwaniem i nieuprawnionym dostępem.
W praktyce oznacza to przesyłanie logów na bieżąco do centralnego systemu, do którego administratorzy monitorowanych serwerów nie mają uprawnień do usuwania danych. Napastnik, który przejmie konto administratora, może próbować wyczyścić logi na zaatakowanym serwerze. Kopia w centralnym systemie zostaje. Dlatego konta, które zarządzają platformą logów, powinny być inne niż konta administratorów monitorowanych serwerów.
Drugim warunkiem jest czas. RTS DORA wymaga synchronizacji zegarów, a rozporządzenie 2024/2690 — w miarę możliwości, bo bez niej nie da się ułożyć zdarzeń z różnych systemów w jedną oś czasu. Trzecim jest monitorowanie samego rejestrowania: RTS DORA wymaga środków wykrywania awarii systemów rejestrowania, bo luka w logach w czasie ataku bywa sama sygnałem.
Jak zapisać zasady retencji logów w polityce?
Polityka retencji logów powinna dla każdego źródła podawać cel, okres, miejsce przechowywania, zabezpieczenie i sposób usunięcia. Podstawa prawna w każdym wierszu wskazuje, skąd bierze się obowiązek rejestrowania danego źródła.
| Rodzaj logów | Cel | Podstawa | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Uwierzytelnianie i kontroler domeny | Wykrywanie i dochodzenie po przejęciu konta | KSC art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. g; RTS DORA art. 12 ust. 2 lit. c | Dane osobowe (konta, adresy IP) — RODO art. 5 ust. 1 lit. e |
| Zapora sieciowa i ruch wychodzący | Ustalenie, czy dane opuściły sieć | Rozporządzenie 2024/2690 pkt 3.2.3 lit. a | Duży wolumen — warstwa archiwalna |
| Konta i uprawnienia administracyjne | Odtworzenie działań na kontach uprzywilejowanych | Rozporządzenie 2024/2690 pkt 3.2.3 lit. b i e | Ochrona przed usunięciem przez administratorów |
| Narzędzia bezpieczeństwa (EDR, IDS) | Korelacja i analiza incydentu | Rozporządzenie 2024/2690 pkt 3.2.3 lit. g | Synchronizacja czasu (pkt 3.2.6) |
| Aplikacje z danymi klientów | Diagnostyka i bezpieczeństwo aplikacji | RODO art. 5 ust. 1 lit. c i e | Minimalizacja, pseudonimizacja |
Żaden z tych aktów nie podaje liczby dni, więc okres dla każdego źródła ustala firma w polityce, na podstawie oceny ryzyka, a przy logach z danymi klientów razem z inspektorem ochrony danych.
Jak nFlo może pomóc w zarządzaniu logami i ich retencją?
Usługa Security Operations Center (SOC) 24/7 w nFlo obejmuje m.in. integrację źródeł logów i konfigurację SIEM oraz korelację zdarzeń z infrastruktury IT. W portfolio nFlo są też platformy IBM Security QRadar Log Insights, czyli zarządzanie logami w chmurze z warstwami przechowywania, i OpenText ArcSight z komponentem Logger do przechowywania logów.
Ustalenie okresów retencji jest częścią zarządzania ryzykiem, które opisuje artykuł o zarządzaniu ryzykiem w cyberbezpieczeństwie, a usuwanie danych po upływie okresu — tekst o zarządzaniu cyklem życia danych. Pojęcie wyjaśnia hasło SIEM w słowniku. Jeśli chcesz uporządkować źródła logów i zasady ich przechowywania, skontaktuj się z nami.
Co jeszcze warto wiedzieć o retencji logów?
Czy ustawa o KSC określa, jak długo przechowywać logi?
Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w brzmieniu po nowelizacji z 2026 r. wymaga objęcia systemu informacyjnego monitorowaniem w trybie ciągłym (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. g), ale w tym przepisie nie podaje okresu przechowywania logów.
Czy DORA podaje okres retencji logów?
Rozporządzenie delegowane (UE) 2024/1774 wymaga, by procedury rejestrowania podmiotu finansowego określały okres zatrzymywania rejestrów z uwzględnieniem celu, ale samego okresu nie podaje. Ustala go podmiot.
Czy logi zawierają dane osobowe?
Mogą: adresy IP, identyfikatory kont czy imiona i nazwiska w logach logowania mogą być danymi osobowymi. Wtedy obowiązują zasady RODO, w tym ograniczenie przechowywania z art. 5 ust. 1 lit. e.
Czy logi trzeba chronić przed zmianą?
Tak. Rozporządzenie wykonawcze 2024/2690 wymaga ochrony rejestrów przed nieuprawnionym dostępem i zmianami, a RTS DORA — ochrony systemów rejestrowania przed manipulacją, usuwaniem i nieuprawnionym dostępem.
Od czego zacząć ustalanie okresów retencji?
Od listy źródeł logów i celu każdego z nich: wykrywanie, dochodzenie po incydencie, dowód dla audytora albo obowiązek z umowy lub przepisu. Okres wynika z najdłuższego uzasadnionego celu i jest zapisany w polityce.
