Co to jest TISAX i dlaczego jest niezbędny do współpracy w branży motoryzacyjnej? 

Współczesna branża motoryzacyjna to gigantyczna, globalna sieć wzajemnych powiązań. Od najmniejszego dostawcy śrubek, przez producentów oprogramowania, agencje marketingowe, aż po największych producentów OEM (Original Equipment Manufacturer), takich jak Volkswagen, BMW czy Mercedes-Benz – wszyscy oni wymieniają się między sobą ogromnymi ilościami wrażliwych danych. Plany projektowe nowych modeli, prototypy, dane z testów, strategie marketingowe i dane finansowe – wszystko to krąży w złożonym, cyfrowym łańcuchu dostaw. W takim ekosystemie, incydent bezpieczeństwa u jednego, małego partnera może mieć katastrofalne skutki dla całego projektu i wszystkich zaangażowanych firm. 

Aby rozwiązać ten problem i stworzyć wspólny, ujednolicony język dla cyberbezpieczeństwa, niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Motoryzacyjnego (VDA) stworzyło standard TISAX (Trusted Information Security Assessment Exchange). To znacznie więcej niż tylko kolejna lista kontrolna. TISAX to kompleksowy system oceny i wymiany informacji, który stał się de facto obowiązkowym „paszportem” dla każdej firmy, która chce współpracować z niemieckimi (i coraz częściej, nie tylko niemieckimi) gigantami motoryzacyjnymi. To mechanizm, który ma dać wszystkim uczestnikom łańcucha dostaw pewność, że ich partnerzy biznesowi podchodzą do ochrony informacji w sposób dojrzały i zgodny z najwyższymi standardami branżowymi. 

Czym jest TISAX? 

TISAX to skrót od Trusted Information Security Assessment Exchange. Jest to ujednolicony standard oceny i mechanizm wymiany wyników bezpieczeństwa informacji w przemyśle motoryzacyjnym. W praktyce, jest to system, który pozwala firmom na przeprowadzenie jednego, standaryzowanego audytu bezpieczeństwa, a następnie na udostępnienie wyników tego audytu (w formie tzw. „etykiet”) wielu różnym partnerom biznesowym. Celem jest uniknięcie sytuacji, w której każdy duży producent samochodów wysyłałby do swoich tysięcy dostawców własne, unikalne kwestionariusze i przeprowadzał osobne audyty, co byłoby niezwykle nieefektywne i kosztowne dla całego ekosystemu. TISAX tworzy jeden, wspólny i godny zaufania standard. 

Dlaczego powstał ten standard dla branży motoryzacyjnej? 

Standard TISAX powstał jako bezpośrednia odpowiedź na rosnącą cyfryzację i złożoność łańcucha dostaw w branży motoryzacyjnej. Producenci samochodów (OEM) zlecają ogromną część prac – od projektowania komponentów, przez rozwój oprogramowania, aż po kampanie marketingowe – tysiącom zewnętrznych dostawców. Wymaga to nieustannej wymiany niezwykle wrażliwych danych, takich jak plany i schematy prototypów, które stanowią tajemnicę handlową o ogromnej wartości. Pojedynczy wyciek takich danych na kilka lat przed premierą nowego modelu mógłby kosztować producenta miliardy euro i zniweczyć jego przewagę konkurencyjną. TISAX został stworzony, aby zminimalizować to ryzyko i zapewnić, że każdy, nawet najmniejszy podmiot w łańcuchu dostaw, stosuje spójny, wysoki poziom zabezpieczeń. 

Kto stworzył TISAX i jakie organizacje zarządzają tym standardem? 

Fundamentem dla TISAX jest katalog wymagań bezpieczeństwa o nazwie VDA ISA (Information Security Assessment), który został opracowany przez Niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Motoryzacyjnego (Verband der Automobilindustrie, VDA). Jest to organizacja zrzeszająca niemieckich producentów samochodów i ich dostawców. Sam mechanizm TISAX, czyli platforma do wymiany wyników i proces akredytacji, jest zarządzany przez ENX Association, organizację, która działa jako neutralny „strażnik” i operator całego systemu. ENX nie przeprowadza audytów samodzielnie. Akredytuje ona niezależne, zewnętrzne jednostki audytujące, które są uprawnione do przeprowadzania ocen zgodności z TISAX. 

Jakie są główne cele wprowadzenia standardu TISAX w przemyśle motoryzacyjnym? 

Głównym celem TISAX jest stworzenie wspólnego, jednolitego i godnego zaufania standardu oceny bezpieczeństwa informacji dla całego łańcucha dostaw w branży motoryzacyjnej. Prowadzi to do zwiększenia ogólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w całym ekosystemie. Dla dostawców, kluczowym celem jest uproszczenie i unifikacja procesu audytowego – zamiast przechodzić dziesiątki różnych audytów dla każdego klienta, przechodzą jeden, uznawany przez wszystkich audyt TISAX. Dla producentów OEM, celem jest uzyskanie transparentnego i wiarygodnego wglądu w postawę bezpieczeństwa swoich partnerów oraz efektywne zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw. 

Które firmy motoryzacyjne wymagają certyfikacji TISAX od swoich dostawców? 

Choć inicjatywa wywodzi się z Niemiec, TISAX szybko stał się standardem o zasięgu globalnym. Posiadania etykiety TISAX wymagają dziś praktycznie wszyscy niemieccy producenci samochodów, w tym giganci tacy jak Volkswagen Group (wraz z Audi, Porsche, Skoda), BMW Group (wraz z Mini i Rolls-Royce) oraz Mercedes-Benz Group. Co więcej, standard ten został zaadaptowany przez wielu innych, międzynarodowych graczy i dużych dostawców Tier 1. W praktyce, jeśli firma chce być bezpośrednim lub nawet pośrednim dostawcą dla niemieckiego przemysłu motoryzacyjnego, posiadanie etykiety TISAX jest dziś warunkiem koniecznym do nawiązania lub kontynuowania współpracy biznesowej. 

Jakie typy informacji chroni standard TISAX w branży Automotive? 

TISAX koncentruje się na ochronie szerokiego spektrum informacji, które mają kluczowe znaczenie dla przemysłu motoryzacyjnego. Obejmuje to nie tylko dane cyfrowe, ale również informacje w formie papierowej i know-how. Kluczowym obszarem jest ochrona informacji o prototypach, co obejmuje tajne dane projektowe, zdjęcia, filmy i dane z testów nowych, niezaprezentowanych jeszcze modeli samochodów. Standard chroni również dane osobowe (zgodnie z RODO), które są przetwarzane w imieniu producentów. Inne chronione informacje to własność intelektualna, tajemnice handlowe oraz wszelkie inne poufne dane biznesowe wymieniane między partnerami. 

Jakie są poziomy oceny w standardzie TISAX i czym się różnią? 

TISAX definiuje trzy Poziomy Oceny (Assessment Levels – AL), które określają rygor i głębokość audytu. Wybór odpowiedniego poziomu zależy od wymagań partnera biznesowego i stopnia wrażliwości przetwarzanych danych. 

• Poziom 1 (AL 1): Jest to samoocena (self-assessment). Firma samodzielnie wypełnia kwestionariusz VDA ISA, ale wyniki nie są weryfikowane przez zewnętrznego audytora. Ten poziom ma bardzo niską wiarygodność i jest rzadko akceptowany przez partnerów. 

• Poziom 2 (AL 2): Wymaga samooceny oraz zdalnej weryfikacji przez akredytowanego audytora. Audytor przeprowadza wywiady i prosi o przedstawienie dowodów w formie zdalnej (np. podczas wideokonferencji). 

• Poziom 3 (AL 3): Najwyższy i najbardziej wiarygodny poziom. Wymaga samooceny oraz pełnego, fizycznego audytu na miejscu w lokalizacjach firmy, przeprowadzonego przez akredytowanego audytora. Jest to standardowy wymóg dla firm przetwarzających dane o wysokiej lub bardzo wysokiej wrażliwości, zwłaszcza dane o prototypach. 

Jak przebiega proces oceny TISAX krok po kroku? 

Proces uzyskania etykiety TISAX jest ustrukturyzowany i składa się z kilku kluczowych kroków. 

1. Rejestracja na platformie ENX i zdefiniowanie zakresu oceny (które lokalizacje i jakie cele oceny). 

2. Wybór akredytowanej jednostki audytującej. 

3. Przeprowadzenie samooceny w oparciu o kwestionariusz VDA ISA i przeprowadzenie wewnętrznej analizy luk (gap analysis). 

4. Wdrożenie działań naprawczych w celu zamknięcia zidentyfikowanych luk. 

5. Przeprowadzenie formalnego audytu przez wybraną jednostkę (zdalnego dla AL 2, na miejscu dla AL 3). 

6. W przypadku zidentyfikowania niezgodności, wdrożenie planu działań korygujących. 

7. Po pomyślnym zakończeniu audytu, audytor przesyła raport do ENX, a firma otrzymuje tymczasowe etykiety TISAX. 

8. Firma decyduje, którym partnerom biznesowym chce udostępnić swoje wyniki na platformie. 

Jaka jest różnica między TISAX a normą ISO 27001? 

Choć oba standardy dotyczą zarządzania bezpieczeństwem informacji, istnieją między nimi fundamentalne różnice. ISO/IEC 27001 to ogólny, uniwersalny standard, który definiuje wymagania dla Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) i może być stosowany w każdej branży. Jest on bardzo elastyczny, jeśli chodzi o wybór konkretnych zabezpieczeń. TISAX jest standardem specyficznym dla branży motoryzacyjnej, opartym na katalogu VDA ISA, który jest znacznie bardziej preskryptywny i szczegółowy. Wiele wymagań w VDA ISA jest rozwinięciem i uszczegółowieniem kontroli z ISO 27001. Posiadanie certyfikatu ISO 27001 jest ogromnym ułatwieniem i doskonałym fundamentem, ale nie jest równoznaczne ze zgodnością z TISAX. TISAX ma dodatkowe, specyficzne wymagania, np. dotyczące ochrony prototypów, których nie ma w ISO 27001. 

Jakie konkretne korzyści biznesowe przynosi posiadanie certyfikacji TISAX? 

Główną i najważniejszą korzyścią jest możliwość nawiązania i utrzymania relacji biznesowych z gigantami przemysłu motoryzacyjnego. Bez TISAX, drzwi do tego rynku są dziś praktycznie zamknięte. Posiadanie etykiety jest potężnym narzędziem budowania zaufania i przewagi konkurencyjnej. Stanowi obiektywny, zweryfikowany przez stronę trzecią dowód na dojrzałość i rzetelność firmy w zakresie cyberbezpieczeństwa. Proces przygotowania do audytu prowadzi również do uporządkowania i usprawnienia wewnętrznych procesów bezpieczeństwa, co realnie obniża ryzyko wystąpienia incydentu. 

Jakie są najczęstsze wyzwania przy wdrażaniu standardu TISAX w organizacji? 

Największym wyzwaniem dla wielu firm, zwłaszcza tych mniejszych, jest złożoność i szczegółowość wymagań katalogu VDA ISA. Wymaga on wdrożenia formalnego Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji, co jest dużym przedsięwzięciem organizacyjnym. Częstym problemem jest brak zasobów i kompetencji wewnątrz firmy, aby samodzielnie przygotować się do audytu. Wyzwaniem bywa również prawidłowe zdefiniowanie zakresu oceny oraz odpowiednie udokumentowanie wszystkich wdrożonych kontroli w sposób, który będzie zrozumiały i akceptowalny dla audytora. 

Ile kosztuje wdrożenie i certyfikacja zgodna ze standardem TISAX? 

Koszt jest bardzo zróżnicowany i zależy od wielu czynników: wielkości i złożoności firmy, obecnego poziomu dojrzałości bezpieczeństwa, wymaganego Poziomu Oceny (AL) oraz wybranej jednostki audytującej. Koszty można podzielić na dwie kategorie. Koszty wdrożenia to wewnętrzne koszty związane z dostosowaniem procesów i ewentualnym zakupem nowych technologii, a także koszty wsparcia zewnętrznych konsultantów. Mogą one wynosić od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. Koszt samego audytu, płatny do jednostki audytującej, to zazwyczaj kwota rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. 

Czy można utracić certyfikację TISAX i w jakich sytuacjach? 

Tak. Etykieta TISAX jest przyznawana na okres trzech lat. Po tym czasie, firma musi przejść pełny audyt ponownej oceny (re-assessment), aby utrzymać swoją zgodność. Co więcej, w przypadku wystąpienia poważnego incydentu bezpieczeństwa, partner biznesowy (np. producent OEM) może zażądać przeprowadzenia dodatkowego, doraźnego audytu. Jeśli audyt ten wykaże rażące zaniedbania lub fundamentalne niezgodności ze standardem, etykieta może zostać zawieszona lub cofnięta, co w praktyce może oznaczać utratę kluczowych kontraktów.